ASISAKAPABA?: "O PAG-IBIG"

ASISAKAPABA?

Ni Jose F. Lacaba

Unang nalathalaha sa lingguhang tabloid

na Star! sa Pilipino, Hunyo 20-26, 1984

O, PAG-IBIG

Ngayong Hunyo, araw diumano ng mga kasalan, naalala ko ang isang nakita kong dekorasyon sa isang pampasaherong dyipni. “O pag-ibig! Masdan ang ginawa mo!” ang nakasulat. Katabi nito ang drowing ng isang babaeng buntis.

***

Isang kilala kong pabling na nakipagkalas sa siyota niya noong isang taon ang tumanggap ng mapanlibak na liham mula sa kanyang kinalasan. Narito ang buong liham (at sumusumpa akong hindi ko ito inimbento):

Walang Petsa

Walang Taon

Walang Wala

Mahal kong Ikaw na nga,

Bago ang lahat, Ikaw lang ang luma. Ang sulat na ito ay para sa iyo at hindi para sa akin. Ang liham na ito ay ipapadala ko ng Lunes, matatanggap mo ng Martes, babasahin mo ng Miyerkoles, sasagutin mo ng Huwebes, ibabalik mo sa akin ng Biyernes, at babasahin mo ng Sabado at Linggo. Bahala ka sa buhay mo.

Kalungkutan mo, kalungkutan ko rin. Kamatayan mo, solohin mo. Hindi pa ako tanga na sasama sa iyo. Pogi ka sana kung hindi ka pangit. Sunduin mo ako sa amin at hihintayin kita sa inyo.

P.S…. “I hate you.” Kung susulat ka sa akin, ito ang address ko,

Barrio di Makita

Hinahanap Street

Di Matagpuan City

Hanggang dito na lamang, dahil tapos na…

***

Ang pag-ibig, ayon kay Ambrose Bierce sa kanyang librong The Devil’s Dictionary, ay “isang pansamantalang kabaliwan na nagagamot ng kasal o ng paglalayo ng pasyente mula sa mga impluwensiyang nagdulot ng sakit.”

Ayon naman kay Walter Lippmann, “Ang pag-ibig ay tumatagal lamang kung ang mga nag-iibigan ay umiibig sa maraming magkakatulad na bagay at hindi lamang sa isa’t isa.”

Kahawig ito ng sinabi ni Antoine de St. Exupery: “Ang pag-ibig ay ay hindi pagtitinginan lamang sa isa’t isa kundi magkasabay na pagtanaw nang papalaban sa iisang direksiyon.”

***

Ang kasal, ayon kay Beverly Nichols, ay “isang libro na ang unang kabanata ay nasusulat sa poesiya at ang mga nalalabing kabanata ay sa prosa.”

Ito naman ang pakahulugan ni Laurence J. Peter: “Ang kasal ay isang sweepstakes na kapag natalo ka ay hindi mo puwedeng pilasin ang tiket.”

ASISAKAPABA?: "NAGLULUWAG ANG CENSOR?"

ASISAKAPABA?

ni Jose F. Lacaba

Unang nalathalaha sa lingguhang tabloid

na Star! sa Pilipino, Hunyo 6-12, 1984

NAGLULUWAG ANG CENSOR?

Inaprubahan kamakailan ng Board of Review for Motion Pictures and Television (BRMPT) ang pelikulang bold na Naked Island. Inaprubahan din nito ang dalawang pelikulang may sensitibo at kontrobersiyal na paksa, mga pelikulang tumatalakay sa mga pangkasalukuyang problemang panlipunan: ang Bangkang Papel sa Dagat ng Apoy at ang Sister Stella L.

Ang mga ito ba’y palatandaan na hindi na masyadong mahigpit ang censors? Na nagiging liberal na ang kanilang pananaw hindi lamang sa kuwestiyon ng seks at karahasan, kundi pati sa mga isyung pulitikal?

Mas tama sigurong sabihin na dalawahan ang patakaran ng BRMPT. Hindi alam ng kanang kamay nito kung ano ang ginagawa ng kaliwa. Habang nagluluwag sa ilang bahagi ay naghihigpit naman sa iba. Sa ibang sabi, umiiral pa rin ang dati nang inirereklamong pagiging arbitraryo, kapritsoso, inkonsistent at pabago-bago.

Malinaw na halimbawa ng ganitong klaseng patakaran ang nangyayari sa programang pantelebisyon na Two for the Road (TFTR).

Noong Pebro 20, ang live presentation ng TFTR ay tungkol sa “Committed Clergy.” Kinapanayam sa programa ang isang madre at dalawang pari, sina Sister Mariani Dimaranan, Fr. Jose Dizon at Fr. Art Balagat.

Walang anumang lumabas na reklamo tungkol sa panayam. Marami pa ngang humiling na muli itong ipalabas. Bilang pagtugon sa insistent popular demand, ipinasiya ni Maria V. Montelibano, direktor at co-producer ng TFTR, na i-replay ang palabas.

Dito nagsimula ang gulo.

Alinsunod sa patakaran ng BRMPT, ang live presentation ay hindi pinapakialaman, pero kapag nagkaroon ng replay ng naturang live presentation, ang videotape ay kailangang rebyuhin ng Board.

Noong Marso 15, ang videotape ay dumaan sa isang komiteng binubuo nina Justice Francisco Chanco, Reverend Ezekias Gacutan, Mrs. Nelia Lutao at Santanina Rasul. Pinatanggal ng komite ang “lahat ng diyalogo tungkol sa paninindigang boykot,” ang banggit sa “gobyernong manloloko,” at ang mga “pahayag tungkol sa mga pinagsasamantalahan, inaapi, atbp.”

Sinunod ni Montelibano ang mga instruksiyon ng BRMPT. Lahat ng parteng pinatatanggal ay tinanggal niya at pinalitan ng Blip! Nag-superimpose din siya ng ganitong pahayag sa TV screen: “This portion has been censored by the BRMPT.”

Nagalit ang BRMPT sa ginawang ito ni Montelibano. Pinatatamaan daw at hinihiya ang censors. Noong Mayo 16, sinulatan ni Maria Kalaw Katigbak ang Channel 7, na pinaglalabasan ng TFTR, at sinabi rito na mula sa petsang iyon ay kailangang laging i-preview ang naturang programa bago ito mabibigyan ng permit.

Umangal si Montelibano at ang dalawang host ng programa, sina Elvira Manahan at Nestor Torre. Lumilitaw sa sulat ni MKK na hindi na puwedeng maging live ang TFTR. Maiiba kung gayon ang format nila. At kung masusunod ang kagustuhan ni MKK, namemeligro ang lahat ng live talk shows sa telebisyon.

Dahil sa reklamo nina Montelibano, umurong ang BRMPT. Puwede na rin daw mag-live ang TFTR. Kailangan na lang daw na paabruhan sa censors ang paksang tatalakayin sa bawat programa.

Tumutol pa rin ang grupo ng TFTR. Malinaw nga naman na ang panibagong rekisitos ay isa pa ring mapaniil at arbitraryong patakaran. Hindi ito nakasulat sa Executive Order 876-A (ang kasalukuyang censorship law) o maging sa implementing rules and regulations ng BRMPT mismo.

Sa ngayon, puro replay ang ipinapalabas sa Two for the Road. Sa ganitong paraan, ipinapakita nina Montelibano ang kanilang patuloy na protesta sa di-makatwirang sensura sa telebisyon sa partikular at sa midya sa kabuuan.

SALINAWIT NG "IMAGINE" SA PANAHON NG COVID

NOONG 19-kopong-kopong, napagtripan ko ang paggawa ng mga adaptasyon sa wikang Pilipino ng mga awiting dayuhan. Salinawit ang itinawag ng kapatid kong si Billy sa mga adaptasyong iyon. Isa sa mga ginawan ko ng salinawit ang "Imagine," kanta ng Beatles na ang lyrics at musika ay kay John Lennon. Eto iyong salinawit ko.

ISIPIN MO

Sa himig ng “Imagine”

Orihinal na titik at tugtugin ni John Lennon

Salinawit: Pete Lacaba

Isipin mong walang langit.

Magagawa mo ’yan.


Wala ring impiyerno


O kabilang-buhay.

Ang buhay mo ay narito

 Sa ibabaw ng mundo...

Isipin mong walang bayan.

Mahirap bang gawin?

Wala na ring digmaan,

Walang paninikil.

Isipin mong payapa na

Ang buong mundo...

Yoohoooooo!

Ako ba’y nangangarap?

Hindi ako nag-iisa.

Sumama ka sa amin.

Ang mundo’y pag-isahin.

Isipin mong ang yaman

Ay di sinasamba.

Walang mga gahamang

Nagsasamantala.

Pantay-pantay ang tao

Sa buong mundo...

Yoohoooooo!

Ako ba’y nangangarap?

Hindi ako nag-iisa.

Sumama ka sa amin.

Ang mundo’y pag-isahin!

Ngayong panahon ng Modified Enhanced Community Quarantine (Modified ECQ) dito sa Quezon City, naisipan kong gumawa ng naiiba namang salinawit--isang parody version. Eto siya:

ISIPIN MONG WALANG COVID

Sa himig ng “Imagine”

Parody Salinawit: Pete Lacaba

Isipin mong walang covid.

Magagawa mo ’yan.

Wala nang quarantingting

O social distancing.

Ang buhay mo ay simple lang,

Wala nang face mask diyan…

Isipin mong walang Wuhan.

Mahirap bang gawin?

Wala na sanang lockdown

Sa barangay natin.

Isipin mong sumemplang na

Ang veerus sa mundo…

Yoohoooooo!

Ako ba’y nangangarap?

Hindi ako nag-iisa.

Sumama ka sa amin.

Ibagsak ang quarantine!

Isipin mong ang distancing

Ay di na po sosyal.

Puwede ka nang bumeso

Sa kahit sino diyan.

Isipin mong sumemplang na

Ang veerus sa mundo…

Yoohoooooo!

Ako ba’y nangangarap?

Hindi ako nag-iisa.

Sumama ka sa amin.

Ibagsak ang quarantine!

ASISAKAPABA: "TODAS!"

ASISAKAPABA?

Ni Jose F. Lacaba

Unang nalathalaha sa lingguhang tabloid

na Star! sa Pilipino, Mayo 30-Hunyo 5, 1984

TODAS!

Di kukulangin sa 24.6 bilyong dolyar ang kasalukuyang pagkakautang ng Pilipinas sa mga dayuhang bangko at gobyerno.

Sa opisyal na palitang P14-sa-$1, lumalabas na bawat Pilipino—bata man o matanda, lalaki o babae—ay nagkakautang ng di kukulangin sa P7,000.

***

Noong 1965, nang maging Presidente ang kasalukuyang Bosschief ng bansa, ang ating utang sa dayuhan ay 600 milyong dolyar lamang.

Noong 1945, ang ating utang sa dayuhan ay 60 milyong dolyar. Samakatuwid, sa 20 taong panunungkulan nina Roxas, Quirino, Magsaysay, Garcia at Macapagal, 540 milyong dolyar ang nadagdag sa ating utang sa dayuhan.

Kayo na ang bahalang magkuwenta kung magkano ang nadagdag sa ating utang sa dayuhan mula 1965 hanggang 1984.

***

Nauuso sa ibang bansa ang paggamit ng mga robot sa pabrika. Mahigit 25,000 ang kasalukuyang gumagawa ng mga trabahong paint spraying, grinding, spot welding, atbp. Mahigit na kalahati ng bilang na ito ang nasa Japan. Ang Japan din ang nagmamanupaktura ng 45 porsiyento ng mga robot sa buong daigdig.

Tuwang-tuwa ang mga employer sa mga robot sapagkat ang mga ito’y hindi napapagod, hindi naiinitan, hindi giniginaw, hindi nagrereklamo, hindi nag-uunyon, hindi nagwewelga.

***

Minu-minuto, dalawang sanggol ang isinisilang sa Pilipinas.

***

Ang kasalukuyang Interim Batasang Pambansa, sa buong panahon ng panunungkulan, ay nakapaglabas ng 871 batas. Ang mahigit 700 pa nito ay mga batas na nagbabago ng mga pangalan ng kalye, lumilikha ng mga bagong baranggay, naglilipat ng mga sityo.

Sa kabilang dako, si Bosschief ay nakapaglabas ng 1,905 na presidential decrees, letters of instruction at executive orders. Lahat ng ito’y bahagi na ng batas ng bansa.

***

Ang mga lugar na may pinakamaikling pangalan sa buong mundo ay ang nayon ng Y sa Pransiya, ang nayon ng A sa Norway, ang pulo ng U sa Caroline Islands at ang bayan ng O sa Japan.

Ang lugar na may pinakamahabang pangalan na ginagamit pa hanggang ngayon ay ang Taumatawhakatangihangakoauauotamateaturipukakapikimaungahoronukupokaiwhenuakitanatahu sa New Zealand. May 85 letra ang pangalang iyan, kung hindi ako nagkamali ng pagmamakinilya. Ang ibig sabihin ng pangalang iyan: “ang lugar kung saan si Tamatea, ang lalaking may malaking tuhod na nadulas, umakyat at lumunok ng bundok, ay tumugtog ng plawta para sa kanyang minamahal.”